ชื่อวิทยาศาสตร์  Diospyros mollis Griff

 

วงศ์   Ebenaceae

 

ชื่อท้องถิ่น  มะเกลือ มะเกีย (ภาคเหนือ) เกลือ (ภาคใต้) หมักเกลือ (ตราด)

 

ลักษณะของพืช »

มะเกลือเป็นไม้ยืนต้นขนาดกลางถึงขนาดใหญ่ ใบรูปไข่รี ปลายแหลม ดอกเป็นช่อใหญ่ ประกอบด้วยดอกเล็กสีเหลืองเขียวใบไม้

ผลกลมเขียวใบไม้เช่นเดียวกัน แก่แล้วจะกลายเป็นสีดำ

ยางผลมะเกลือใช้ย้อมผ้าให้เป็นสีดำ

 

 

การปลูก »

มะเกลือปลูกโดยการใช้เมล็ด เป็นไม้ที่ขึ้นได้ดีกับดินแทบทุกชนิด

เหมาะที่จะปลูกในฤดูฝน ต้นมะเกลือนี้หากถ้าโดยแดดจัดจะทำให้ผลดกมาก

แต่ใบไม่ค่อยงาม วิธีการปลูกให้เพาะกล้าเสียก่อนเช่นเดียวกันกับต้นไม้อื่นๆ

แล้วนำเอาไปปลูกในหลุมที่เตรียมไว้

 

ส่วนที่ใช้เป็นยา »

ผลดิบสด (ผลแก่ที่ออกสีขาว ผลสุกสีเหลือง หรือผลสีดำ

อย่าเอามาใช้เด็ดขาด)

 

ช่วงเวลาที่เก็บเป็นยา »

ผลดิบสดๆ

 

รสและสรรพคุณยาไทย »

รสเบื่อเมา สรรพคุณใช้ถ่ายพยาธิตัวตืด

และพยาธิไส้เดือนตัวกลม

 

ข้อมูลทางวิทยาศาสตร์ »

ผลดิบจะมี Diglucoside ของ diospyrol

ชื่อว่า tetrahydroxy dimethyl bi-napthalene สารนี้เมื่อถูก "ออกซิไดซ์" จะเปลี่ยนเป็นสารประกอบสีดำ เมื่อพิจารณาโครงสารของสาร diospyrol เห็นว่ามีส่วนคล้ายกับสาร alpha และ beta naphthol

ซึ่งมีพิษต่อประสาทตา ดังนั้นการใช้มะเกลือควรที่จะระมัดระวังให้มาก

ด้วย อย่าไปใช้ผิดวิธีที่จะแนะนำไปเด็ดขาด

 

วิธีใช้ »

ชาวบ้านรู้จักการใช้มะเกลือในการถ่ายพยาธิมานานแล้ว

ผลดิบและผลสุกของมะเกลือให้ผลดีกับพยาธิปากขอ และพยาธิเส้นด้าย ผลแก่ที่มีสีขาว ผลสุกสีเหลืองหรือผลที่มีสีดำห้ามใช้ โดย

เอาผลสดที่มีสีเขียวที่ไม่ช้ำไม่ดำเท่ากับอายุของผู้ป่วย คิดอายุ 1 ปีต่อ มะเกลือ 1 ผล แต่ไม่เกิน 25 ผล

คือถ้าคนไข้อายุเกิน 25 ปีก็ให้ใช้ลูกมะเกลือ 25 ผล

เท่านั้นนำเอาผลมะเกลือดังกล่าวมาโขลกให้แหลก แล้วเอามาผสมกับหัวกะทิสด

คั้นเอาแต่น้ำมาดื่มให้หมดก่อนรับประทานอาหารเช้า หากเวลาผ่านไป 3 ชั่วโมงยังไม่ถ่ายให้ใช้ยาระบายเช่นดีเกลือ 2 ช้อนโต๊ะละลาย น้ำดื่มตามลงไปอีกแล้วผู้ป่วยก็จะถ่ายเอาพยาธิออกมาในที่สุด