ชื่อวิทยาศาสตร์  Tamarindus&mbsp;indica&mbsp;Linn.

 

วงศ์   Leguminosae 

 

ชื่อท้องถิ่น   มะขามไทย(ภาคกลาง) ขาม (ภาคใต้) &mbsp;ตะลูบ (นครราชสีมา) ม่วงโคคล้ง (กระเหรี่ยว - กาญจนบุรี) อำเปียล (เขมร-สุนิรทร์) 

 

การปลูก »

นิยมขยายพันธุ์ด้วยการใช้กิ่งทาบกิ่ง ติดตาหรือตอนกิ่ง เพราะ จะได้ผลเร็วเหมือนพันธุ์เดิม มะขามขึ้นได้กับดินทุกชนิด เจริญได้ดีในดินปนดินดินเหนียว 

ทนแล้งได้ดี เหมาะที่จะปลูกในฤดูฝน การปลูกต้องขุดหลุมและใส่ปุ๋ยที่ก้นหลุมด้วย 

ใช้กิ่งพันธุ์ปลูก ดูแลรักษาเหมือนต้นไม้ทั่วๆไป 

 

 

ส่วนที่ใช้เป็นยา »

เนื้อฝักแก่ เนื้อเม็ดมะขามแก่ 

 

ช่วงเวลาที่เก็บยา »

เก็บช่วงที่ฝักแก่ เปลี่ยนเป็นสีน้ำตาล 

 

รสและสรรพคุณยาไทย »

เนื้อฝักแก่มีรสเปรี้ยว เป็นยาระบาย ขับ

เสมหะ เนื้อเม็ดมีรสมันขับพยาธิ 

 

ข้อมูลทางวิทยาศาสตร์ »

เนื้อในฝักมะขามที่แก่จัดเรียกว่า"มะขามเปียก"มะขาม ที่ใช้เป็นยา ใช้มะขสมชนิดเปรี้ยว เพราะมีกรดอินทรีย์ประกอบด้วยหลายตัวด้วยกัน เช่น กรด "ทาร์ทาร์ริค" กรด "ซีตริค" เป็นต้น ทำให้ออกฤทธิ์เป็นยาระบาย ลดความร้อนของร่างกายลงได้

แพทย์ไทยเชื่อว่า รสเปรี้ยวจะกัดเสมหะให้ละลายไปได้ 

 

 

 

วิธีใช้ »

ส่วนต่างๆ ของมะขามเป็นยารักษาแตกต่างกันคืออาการท้องผูก ใช้

มะขามเปียกรสเปรี้ยว 10-12 ฝัก(หนัก 70-150 กรัม)จิ้มเกลือรับประทาน แล้วดื่มน้ำเข้าไปมากๆ

หรือคั้นน้ำเกลือเล็กน้อยดื่มเป็นน้ำมะขามก็ได้เช่นเดียวกัน นำเอาเมล็ดที่แก่มาคั่วแล้วกะเทาะเปลือกออก

เอาเนื้อในเมล็ดไป แช่น้ำเกลือจนนุ่ม รับประทานครั้งล่ะ 20 30 เมล็ดอาการไอมีเสมหะ 

ใช้เนื้อในฝักแก่หรือมะขามเปียกจิ้มเกลือ รับประทานพอสมควร 

 

คุณค่าทางอาหาร »

ยอดอ่อนของมะขาม ใช้ใส่ในต้มยำปลากรอบก็อร่อย ทำให้มีรสเปรียวได้ ยอดมะขามอ่อนมีวิตามิน เอมาก ฝักมะขามอ่อนมีสารอาหารเช่นเดียวกับยอดมะขามอ่อน 

ใช้ตำน้ำพริกมะขามอ่อนไปจิ้มกับเกลือรับประทานก็ได้ ส่วนมะขามเปียกรสเปรี้ยวใช้ปรุงแกงส้ม

แกงคั่ว ต้มโคล้ง ต้มส้มได้ทั้งสิ้น คั้นเอาน้ำมะขามใส่น้ำตาล เกลือ ใส่น้ำแข็งก็ได้เป็นเครื่องดื่มน้ำมะขาม เป็นอย่างดี อร่อย ชุ่มคอ ลดความร้อนในร่างกายได้ดี